Logo-concertzaal
Concerten seizoen 2017-2018 Edesche Concertzaal

Over het Ypma-orgel

Weinig orgels op de Veluwe zijn zo fraai behouden als het romantische Ypma-orgel van de Edesche Concertzaal. Alleen al de orgelkas is een lust voor het oog. 


De Alkmaarse orgelbouwer Ypma bouwde het instrument in 1882 oorspronkelijk voor de rooms-katholieke St. Corneliuskerk in Limmen (Noord-Holland). Toen deze kerk in 1917 een nieuw orgel kreeg, werd het Ypma-orgel naar Ede overgebracht. Bij plaatsing in de Noorderkerk werd het orgelfront afgestemd op de gereformeerde liturgie. Hiervoor moest het in het middelste onderveld geplaatste Sint Caelilia-beeld wijken. Daarvoor in de plaats kwamen niet sprekende frontpijpjes. Toch werden niet alle katholieke elementen verwijderd. Twee engelenfiguren onder de pedaaltorens houden een lint vast met daarop een Latijnse kernwoorden uit de antifoon voor de feestdag (22 november) van Sint Caelilia. 


Aanpassingen

Maar dit waren niet de enige veranderingen. Om het orgel geschikter te maken voor de gereformeerde eredienst werd er aan de dispositie gesleuteld. Het oorspronkelijke instrument had een bescheiden klank met zachte grondstemmen, uitermate geschikt om een koor mee te begeleiden, maar voor gemeentezang had de orgelklank onvoldoende volume. Het zou niet voor het laatst zijn dat het Ypma-orgel onder handen werd genomen. De volgende ingrijpende restauratie vond plaats in 1935. Toen kreeg het orgel een zelfstandig pedaal en werden de tongwerken op de beide klavieren vernieuwd. De laatste grondige restauratie dateert van 1979 en werd uitgevoerd door de orgelmakers Hendriksen & Reitsma. 


Onzekere toekomst

De kerk aan de Amsterdamseweg werd eind 2010 gesloten voor de eredienst en verkocht aan een projectontwikkelaar. Ook het Ypma-orgel ging toen een onzekere toekomst tegemoet. Gelukkig zag de projectontwikkelaar, dhr. Peereboom, het belang van het orgel in en besloot hij de kerk en het orgel als één geheel te behouden. Het orgel werd onder toezicht geplaatst van Johan van Markesteijn, de voormalige organist (1993-2010). Hij probeerde het orgel in goede staat te houden, samen met Wim Modderkolk.



Kerk in het kantoor

Eind 2012 kwam er positief nieuws: de kerk wordt omgebouwd en gerestaureerd en in de bijgebouwen en in de kerkzaal komen bedrijven. De huurder, Nando Eskes van Eskes Media, zag het orgel en vroeg of het behouden kon worden in de kerkzaal. Welke huurder wil een kerkorgel mee huren met zijn kantoor dat ingebouwd gaat worden in de kerkzaal? De inzet is de Noorderkerk uit te bouwen tot een kwalitatief hoogwaardige muzieklocatie, met respect voor de oorspronkelijke bedoeling van het gebouw. Dhr. Eskes organiseert inmiddels concerten in de voormalige kerkzaal. Wat een fraaie uitkomst!


Aan glans gewonnen
De kerkzaal is steeds verder en beter aangepast aan kamermuziekakoestiek. Er kunnen concerten gegeven worden in kleine bezettingen. Denk aan pianorecitals, orgelrecitals, soloconcerten en kamerkoorconcerten. Het Ypma-orgel heeft aan glans gewonnen doordat het nu beter mengt en de verschillende stemmen fraaier klinken dan voorheen. Het orgel is na de restauratie bespeelbaar gemaakt en gestemd door Wim Modderkolk en Ko Boogaard.


Ook in het volle werk blijft het orgel een mooi geheel. Voor een goede luisterplaats zit u het best op de galerij tegenover het orgel. Op de galerij achter de speeltafel hebt u goed zicht op de uitvoerende. Veel mensen vinden het een spektakel om een organist in actie te zien. Er zijn speciale tickets verkrijgbaar voor deze bijzondere zitplaatsen.

Foto: Betty van de Bunt


Hoofdwerk I (C-f3

Prestant 8'
Viola di Gamba 8'
Bourdon 16'
Holpijp 8'
Cornet 3 sterk discant
Octaaf 4'
Roerfluit 4'
Mixtuur 3 sterk
Doublette 2'
Trompet 8' discant
Trompet 8' bas


Bovenwerk II (C-f3)
Salicet 8'
Voix Céleste 8'
Bourdon 8'
Flûte harmonique 4'
Quintfluit 3'
Woudfluit 2'
Hobo 8'


Pedaal (C-f1)
Subbas 16'
Cello 8'
Bazuin 16'


Koppels
Hw-Bw
Ped-Hw


Tremolo
(voor het hele orgel)

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit