Logo-concertzaal
Arno Piters

"Ik studeerde me te pletter, omdat je toch die erkenning wilt"

Arno Piters, klarinettist Koninklijk Concertgebouworkest

Nieuws: Enrico Pace

Beethoven, Schumann, Brahms en Liszt: muziek tussen traditie en vernieuwing.

Geschreven door Redactie in Pianoconcerten, Artiesten, Enrico Pace, Programmatoelichtingen op 18 november 2016
Franz Liszt aan de vleugel

Door Roland Aalbers

Engelenzang

Niet lang voordat Robert Schumann zich zelf van het leven wilde beroven, door bij Düsseldorf in de Rijn te springen, componeerde hij het thema van de Geistervariationen. De altijd al labiele Schumann leed aan het einde van zijn leven in 1854 in steeds ernstiger mate aan wanen. Engelen hadden het hoofdthema voor hem gezongen vertelde hij zijn vrouw Clara. Het stuk is daarom bekend geworden als Geistervariationen. Ondanks zijn zelfmoordpoging was hij toch in staat om de variaties op dit thema te schrijven. Kort daarna werd hij in Endenich bij Bonn opgenomen in een inrichting waar hij in 1856 overleed. 

Het 'leise' en 'innig' te spelen thema in Es groot, toont grappig genoeg overeenkomst met de laatste van de elf Bagatellen op. 119 van Beethoven. De beginmaat van beide stukken is nagenoeg gelijk. Misschien waren de engelen door Beethoven gestuurd…

Beethovens ‘Kleinigkeiten’

Of Beethoven de Bagatellen als een cyclus schreef is onwaarschijnlijk, maar niet met zekerheid te zeggen. Hij schreef de eerste zes 'Kleinigkeiten', zoals hij ze noemde, op verzoek van uitgeverij Peters uit Leipzig. Die vond ze wel heel erg weinig om het lijf hebben en pas later toen Beethoven er nog vijf bij componeerde werden ze in Londen in 1823 uitgegeven.

Liefdevolle brieven

Net zoals Schumann zijn Geistervariationen aan zijn vrouw Clara opdroeg, wijdde Brahms zijn Variaties op een eigen thema aan 'Meiner Besten Freundin'. Vrijwel zeker is dat Clara Schumann, met wie hij ook na de dood van Schumann een innige relatie onderhield, getuige de liefdevolle brieven die zij elkaar schreven. Clara, een gevierd pianiste, gaf later ook de eerste uitvoering van deze Variaties.

Het werk dat één jaar na de dood van Schumann ontstond, was inhoudelijk een reactie op de 'fantasie-variaties' van o.a. Schumann. Brahms keerde met dit werk terug naar de barokke traditie van variëren, waarbij de bas telkens op dezelfde manier terugkomt, en alleen het ritme en de melodie verandert. De toonsoort blijft dan ook gedurende het hele stuk nagenoeg hetzelfde.

Tegenhanger Liszt

De hang naar klassieke tradities bij Brahms staat in schril contrast met de meer vernieuwende muziek van Liszt. De 'Neudeutsche Schule', waartoe ook Wagner behoorde, zette zich juist af tegen de 'klassieken', ze zochten hun heil in meer programmatisch en literair georiënteerde muziek. 

De Harmonies poétiques et religieuses is een set van tien stukken die net vóór de composities van Schumann en Brahms ontstond. Zo tussen 1847 en 1852.

De titel is afkomstig van een reeks gedichten van Alphonse de Lamartine.

De Invocation opent met een stijgend en steeds sterker wordend thema en is een aanroep aan God. In de Pensée des morts, gedachten aan de doden, schrijft Liszt in het Latijn de Psalm ‘Uit de diepte roep ik tot U’. Op één toonhoogte, ondersteund door akkoorden, wordt de Psalm als het ware gereciteerd.

Hymne de l’enfant à son réveil, gezang van het kind bij het ontwaken, is gebaseerd op een eerder geschreven koorwerk voor vrouwenkoor, harmonium en harp. Het laatste stuk, Cantique d'amour (Koraalgezang van de liefde), is ook het slotstuk van de hele cyclus en muzikaal verwant met de opening Invocation. Daarmee is de cirkel rond.

Wereldpianist Enrico Pace speelt deze vier meesterwerken zaterdag 26 november in de Edesche Concertzaa. Bestel kaarten. 


Enrico Pace: ‘Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik musicus was’

Geschreven door Redactie in Pianoconcerten, Artiesten, Interviews, Enrico Pace op 11 november 2016

Sinds pianist Enrico Pace in 1989 het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours in Utrecht won, ligt de wereld aan zijn voeten. Al jaren is hij een graag geziene solist in de belangrijkste concertzalen, variërend van de Londense Wigmore Hall tot het Amsterdamse Concertgebouw. Ook is hij regelmatig te beluisteren op vele klassieke-muziekfestivals, zoals die van Verbier, Lucerne en Schleswig-Holstein. Wat drijft deze meesterpianist? Welke ideeën gaan er schuil achter zijn fabuleuze spel? Vanuit zijn vakantiebestemming in Parijs geeft Enrico Pace een kijkje in zijn ideeënwereld, waarin componist Franz Liszt een belangrijke plaats inneemt.

Enrico-Pace-foto-Marco-Borggreve-TJ

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit