Logo concertzaal
Lees het interview met Anna Vinnitskaya. Foto: Marco Borggreve

Anna Vinnitskaya: "Ik geef me altijd voor de volle honderd procent"

Boris Giltburg: “Ik laat de muziek voor zich spreken”

Geschreven door Redactie in Pianoconcerten, Artiesten, Interviews, Boris Giltburg op 15 juli 2019

Bovenmenselijk virtuoos. Zo worden de Études d'Exécution Transcendante van Franz Liszt wel omschreven. Grootmeester Boris Giltburg laat ze horen in de Edesche Concertzaal en voegt er – alsof het nog niet moeilijk genoeg is – de 13 Préludes, op. 32 van Rachmaninov aan toe. “Liszt en Rachmaninov componeerden buitengewoon pianistisch: het klinkt onmogelijk, maar het werkt heel goed.”

Boris Giltburg (Foto: Jacqueline Imminkhuizen

Door Jordi Kooiman

Foto: Jacqueline Imminkhuizen

Boris Giltburg, geboren in Moskou en grotendeels opgegroeid in Tel Aviv, geldt als één van de meest vooraanstaande pianisten van dit moment. Hij komt uit een pianistenfamilie pur sang – moeder, grootmoeder en overgrootmoeder waren allen pianisten – en studeerde bij de beroemde pianopedagoog Arie Vardi. 

Kriskras de wereld over

In 2010 sloeg Giltburg zijn vleugels uit en zette in korte tijd zijn naam op de kaart bij de grootste orkesten en concertzalen. Hij heeft zich inmiddels gevestigd in Haarlem, dat hij door zijn partner leerde kennen, maar vaak is hij niet thuis. Het afgelopen seizoen kriskraste hij door Zwitserland, Spanje, Nederland, Engeland, Amerika, Argentinië, China, Japan en Duitsland. 

Gramophone Award

Giltburg soleert bij orkesten, geeft solorecitals en speelt de laatste jaren ook steeds meer kamermuziek. Vooral met het Pavel Haas Quartet, waarmee hij in 2018 een Gramophone Award won voor een opname van het pianokwintet van Dvořák. “Ze zijn geweldige musici en we zijn goede vrienden geworden. Ik houd van de interactie in kamermuziek. Je vertrouwt elkaar en kunt in real time op elkaar reageren. Het gaat er niet om wie het belangrijkste is, je creëert samen iets wat meer is dan de som der delen.”

Echte muziek

In de Edesche Concertzaal staat Giltburg er alleen voor. Hij speelt op de Bösendorfer Imperial werken van Liszt en Rachmaninov die behoren tot het moeilijkste wat ooit voor piano is gecomponeerd. De labels 'etudes' en 'preludes' worden wellicht geassocieerd met saaie oefenstukjes voor pianostudenten, maar dat zijn de beide cycli beslist niet. “Etudes hadden lange tijd enkel een didactische functie, maar onder anderen Liszt maakte er echte muziek van”, vertelt Giltburg. Volgens de pianist zijn er veel overeenkomsten te vinden tussen Liszt (1811-1886) en Rachmaninov (1873-1943). “Het zijn twee componisten voor wie de piano de wereld betekende. Beiden hebben de grenzen van het instrument verlegd. Hun oog voor de kleur en harmonie in de piano is geweldig. Ze schrijven extreem pianistisch. Het klinkt soms onmogelijk, maar het werkt heel goed.”

Superieure Liszt

Liszt maakte drie versies van zijn Études d'Exécution Transcendante. De eerste componeerde hij als tiener. Het zat vol ideeën, maar af was het niet. “De tweede versie was zó moeilijk dat Schumann twijfelde of meer dan een handjevol pianisten het kon spelen”, vertelt Giltburg. “Ik heb die tweede versie voor mezelf weleens geprobeerd. Vaak had ik het gevoel dat het vooral heel erg moeilijk was, maar dat er geen muziek achter zat.” De derde versie is volgens Giltburg superieur. “Er zit een prachtige balans in tussen technische elementen en storytelling. Liszt gaf elk deel een naam; elk deel heeft een verhaal.” 

Grote golf

Natuurlijk blijft de technische moeilijkheid een groot punt bij uitvoeringen, erkent Giltburg. “Dat accepteer ik en daar houd ik ook van: de hele cyclus uitvoeren is echt een uitdaging. Maar je moet aan die moeilijkheid voorbij kunnen komen en naar de essentie van de muziek graven. Want er zit zo'n rijkdom in! Deze muziek is soms als een grote golf die over je heen slaat. Het geeft mij ontzettend veel vreugde om bezig te zijn met een werk dat zó verbonden is met mijn instrument. Het had niet voor een ander instrument geschreven kunnen worden.”

Verliefd op Rachmaninov

Meer nog dan Liszt heeft Sergej Rachmaninov een speciaal plekje in het hart van Giltburg. Eén van de eerste stukken die hij uitvoerde, was een prelude van de Russische componist. “Ik was 8 jaar en ik hield meteen van zijn muziek. Die liefde is alleen maar gegroeid. Rachmaninov is één van de weinige componisten van wie ik alles wil spelen.” Giltburg is dol op de harmonische en melodische taal van Rachmaninov. “Hij is in staat om je verstand te passeren en je rechtstreeks in je hart te raken. Er zit iets universeels in zijn muziek. Daarnaast houd ik er simpelweg van hoe hij voor de piano schrijft. Zijn muzikale wereld kent geen grenzen.”

Wat je zelf hoort en voelt

In Ede speelt Giltburg de 13 Préludes, op. 32, die hij recent ook op cd vastlegde. “Het zijn grotendeels korte stukken met een sterk verhalend karakter. Welk verhalen Rachmaninov precies voor ogen had, weten we meestal niet, al zijn er soms sterke suggesties. Vroeger verzon ik er weleens zelf verhalen bij, maar als ik dat deed, merkte ik telkens dat het verhaal zwakker was dan de muziek en dat het mijn interpretatie beïnvloedde. Nu ben ik opener. Ik laat de muziek voor zich spreken.” Dat voortschrijdend inzicht brengt Giltburg tot het beste advies dat je concertbezoekers kunt geven: “Laat het zijn wat je zelf hoort en voelt.” Een uitstekend devies voor het ondergaan van deze meesterwerken uit de pianoliteratuur!

Reacties

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit