Logo-concertzaal
Petr Jiříkovský - foto Srnec Productions
"Het Derde Pianotrio is het meest persoonlijke pianotrio van Martinů. Alles wat zijn stijl uniek maakt, zit erin: van de Franse muziek uit zijn studiejaren in Parijs, tot de Amerikaanse jazz uit de tijd dat hij in ballingschap in de Verenigde Staten woonde."

Petr Jiříkovský, Trio Martinů

De levenslust van Beethoven en Brahms

Geschreven door in Artiesten, Nino Gvetadze, O/Modernt, Hugo Ticciati, Johannes Marmen, Gareth Lubbe, Julian Arp, Programmatoelichtingen op 3 januari 2019

"Een dankbaar lied aan de godheid na een zware ziekte", zo benoemde Beethoven het verheven middendeel van zijn Vijftiende Strijkkwartet, op. 132. Het 'Heiliger Dankgesang' vormt de verheven tegenhanger van Brahms' uitbundige 'Eerste Pianokwartet', op. 25. Speciaal voor deze meesterwerken keert voormalig artist in residence Nino Gvetadze terug naar de Bösendorfer Imperial van de Edesche Concertzaal, samen met meesterviolist Hugo Ticciati en zijn vrienden van ensemble O/Modernt.

Nino Gvetadze - foto Sarah Wijzenbeek

Door Jan-Willem van Ree

Beethoven - Strijkkwartet nr. 12 'Heiliger Dankgesang'

In 1822 bestelde de jonge Russische prins Nikolaus Galatzin bij Beethoven een aantal strijkkwartetten. Een klus waaraan de componist begon, direct na het voltooien van zijn Negende Symfonie. Toen Beethoven aan het Strijkkwartet in a, op. 132 werkte, werd hij echter getroffen door een maag- en darmkwaal. Beethovens arts, Anton Braunhofer, stelde hem op een streng dieet, wat de ongeduldige Beethoven allerminst beviel. In de hoop sneller te herstellen, reisde Beethoven af naar het kuuroord Baden. Blijkbaar deed dit hem goed, want eindelijk kon Beethoven verder met zijn werk. Beethovens opluchting dat er een einde was gekomen aan alle ellende is terug te horen in het verloop van dit strijkkwartet. Beginnend in de mineurtoonsoort a, eindigt het kwartet in een stralend A majeur (deze ontwikkeling van donker naar licht vinden we ook terug in de Vijfde en de Negende Symfonie). In het midden van dit traject staat het bijna vijftien minuten durende langzame middendeel. Het kreeg de veelzeggende titel mee: ‘Heiliger Dankgesang eines Genesenen an die Gottheit, in der Lydischen Tonard’. Dit dankgebed bestaat uit drie koraalachtige secties, afgewisseld met twee snellere tussenspelen, die Beethoven omschreef als ‘het gevoel van nieuwe kracht’.

Brahms - Pianokwartet nr. 1, op. 25

Begin jaren zestig van de negentiende eeuw had Brahms, afkomstig uit Hamburg, het plan opgevat om zijn geluk als componist in Wenen te beproeven. Behalve verschillende aanbevelingsbrieven, onder andere van Clara Schumann, had hij ook twee gloednieuwe stukken bij zich: de Händelvariaties, op. 24 en het Eerste Pianokwartet, op. 25. Met deze stukken hoopte Brahms de Weense muziekscene voor zich te winnen, niet alleen als pianist, maar nog meer als componist. Vooral met zijn Eerste Pianokwartet deed Brahms zijn best om bij de Weense muzieksmaak aan te knopen. Zijn grootste troef? Dat werd het laatste deel van dit kwartet, het 'Rondo alla zingarese', oftewel een zinderend Rondo in zigeunerstijl. In Brahms' tijd was die zigeunermuziek mateloos populair. Verschillende elementen verwerkte Brahms effectief in deze finale. De strijkers fiddelen er lustig op los en piano klinkt hier en daar zelfs als een Hongaarse cimbalom. Maar de grootste kracht gaat uit van de muziek zelf, want richting het einde werkt Brahms toe naar een overweldigende climax. Het succes was enorm. De Hongaarse violist Joseph Joachim, voor wie Brahms later zijn Vioolconcert zou schrijven, noemde het Eerste Pianokwartet een van Brahms' meest opwindende composities. Een beter debuut had Brahms niet kunnen maken. Tot aan zijn dood zou hij een bijzondere band met de stad blijven houden. Componist en latere stadsgenoot Arnold Schönberg vereeuwigde Brahms' Eerste Pianokwartet in 1937 met zijn sensationele orkestbewerking ook in het orkestrepertoire. Vanavond klinkt Brahms' origineel met de Weense Bösendorfer Imperial in de hoofdrol.

Reacties

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit