Logo-concertzaal
Robert Smith - foto Marco Borggreve

"In muziek praat je zonder taal"

Robert Smith (Fantasticus)

Margreeth de Jong: ‘De stem ligt me na aan het hart’

Geschreven door Redactie in Artiesten, Margreeth de Jong, Interviews, Edesche Orgelrecitals op 10 augustus 2017

Toen Margreeth de Jong dertien jaar was, wist ze het al: orgel spelen is mijn roeping, daar wil ik goed in worden. En goed werd ze. Ze is in binnen- en buitenland een gelauwerde organiste en maakt parallel daaraan al 25 jaar carrière als componiste. In Ede brengt ze met de jonge sopraan Loes van Schothorst romantische muziek van anderen en van zichzelf.

Margreeth de Jong (Foto: Sjaak Verboom)

Door Jordi Kooiman
Foto: Sjaak Verboom

Margreeth de Jong was van jongs af aan weg van het orgel. “Mijn ouders namen me als kind mee naar de kerk; misschien dat het daar begon. Thuis hadden we een orgel en een piano staan. Ik heb een tijdje piano gespeeld, maar had al vroeg het idee dat ik met het orgel verder wilde.”

Aan het Rotterdams conservatorium kon De Jong meerdere wegen in de muziekwereld inslaan. “Als onderdeel van de studie kerkmuziek deed ik niet alleen orgel, maar ook zang. Ik heb kort overwogen of ik naast orgel ook zang als hoofdvak zou nemen, maar koos toen toch voor het orgel.”

Zang is wel altijd een rol blijven spelen in De Jongs muziekleven. “De stem ligt me na aan het hart. Bij het componeren denk ik heel vocaal. Ik vind dat alles wat ik schrijf zingbaar moet zijn.”

Stadsorganist

De Jong heeft in haar loopbaan tal van orgels bespeeld, van zeventiende-eeuws tot hedendaags. Die diversiteit maakt het instrument voor haar zo boeiend. “Orgels zijn allemaal heel verschillend. Ik houd van een instrument met fraaie kleuren, dat ook licht speelt. Het Martini-orgel in Groningen – mijn favoriete orgel – heeft die combinatie. Dat zie je niet vaak. Maar ook een orgel dat minder fraai is, kan interessant zijn. Het is dan extra uitdagend voor jou als organist om er mooi op te spelen.”

Een orgel waar ze zeer vertrouwd mee is, is het orgel in de Nieuwe Kerk in Middelburg. Ze is er kerkmusicus. Bovendien is ze sinds 2014 stadsorganist van de Zeeuwse hoofdstad, een functie die na twee eeuwen in ere werd hersteld. Ze heeft de opdracht om het orgel in de kijker te spelen. Daarnaast wordt van haar verwacht dat ze zich als componiste manifesteert. “En dan zo breed mogelijk. De gemeente Middelburg wil het orgel graag promoten als een veelzijdig instrument.”

Componiste

Het componeren begon voor De Jong niet met haar aanstelling in Middelburg, maar al veel eerder. “Een kleine 25 jaar geleden. Het is eigenlijk gekomen door mijn man, die heeft me het laatste duwtje gegeven. Ik zat een keer beneden op mijn orgel een programma met Nederlandse muziek voor te bereiden, terwijl hij boven in zijn studeerkamer zat. Toen hij me hoorde spelen, kwam hij naar beneden gevlogen en zei: 'Wat is dat voor rommel. Dat kun jij toch veel beter? Je moet zelf eens gaan componeren.'”

Op het conservatorium had haar docent contrapunt en harmonieleer haar ook aangemoedigd om te componeren, maar het echte componeren begon pas na die opmerking van haar man. “In het begin schreef ik technisch behoorlijk moeilijke muziek, omdat ik dacht dat iedereen kon spelen wat ik kon spelen. Toen ik met de Duitse uitgever Dr. J. Butz Musikverlag ging samenwerken, ben ik eenvoudiger gaan schrijven.”

Een beetje jazzy

De Jong streeft ernaar om fraaie, toegankelijke muziek te componeren, mooi qua sfeer en technisch ook speelbaar voor amateurs. Ze schrijft niet alleen voor orgel, maar ook voor andere instrumenten. Regelmatig krijgt ze opdrachten van musici en ensembles, maar ze schrijft ook op eigen initiatief, zoals onlangs een werk voor strijkorkest, dat ze vervolgens op verzoek van een Duits organistenduo bewerkte voor quatre mains.

Ze hanteert verschillende stijlen, afhankelijk van de opdracht. Zo componeert ze regelmatig in barokstijl. Haar eigen stijl omschrijft ze als “romantisch, impressionistisch, mystiek, zelfs een beetje jazzy”.

Haar muziek wordt inmiddels wereldwijd uitgevoerd en het componeren is een steeds dominantere plek gaan innemen in haar agenda. Voorheen schreef ze veel muziek in de kerk of gewoon thuis, maar sinds een jaar heeft ze haar tuinhuisje ingericht als componeerplek. “Het staat los van ons woonhuis. Ik heb nu geen last meer van alle prikkels daar. Het is echt een rustige plek.”

Four Love Songs

Het publiek in Ede krijgt de kans om uitgebreid kennis te maken met De Jongs muziek. De organiste heeft het programma daarbij afgestemd op het Ypma-orgel. “Het is een romantisch instrument, dus daar heb ik muziek bij gezocht. Voor de pauze spelen we muziek van Mendelssohn, zijn zus Fanny en Clara Schumann. Ik wilde graag een paar vrouwelijke componisten spelen. Na de pauze brengen we mijn eigen werk. Ik noem dat deel 'orgel anders', omdat het orgel te horen is op een manier die veel mensen niet kennen.”

Onderdeel van het programma na de pauze zijn De Jongs Four Love Songs uit 2016, een cyclus op vier gedichten van de Engelse dichter Christina Rossetti. “Ik trof haar werk aan in de bibliotheek. Ik heb al haar gedichten doorgenomen en kwam toen op deze vier gedichten over de liefde. Ze gaan over de liefde, over de dood en over kinderen, en er zit ook iets religieus in. Ik heb het werk opgedragen aan mijn man.”

Ze vervolgt: “Ik heb niet de pretentie dat ik iets nieuws schrijf. Het is allemaal al eens geschreven. Het gaat mij erom dat mensen door de muziek geraakt worden. Op een positieve manier.”

Reacties

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit