Logo concertzaal
Lees het interview met Anna Vinnitskaya. Foto: Marco Borggreve

Anna Vinnitskaya: "Ik geef me altijd voor de volle honderd procent"

Nikolai Lugansky: “Jeugd wordt groot met herrie”

Geschreven door Redactie in Pianoconcerten, Artiesten, Interviews, Nikolai Lugansky op 7 september 2017

Meesterpianist Nikolai Lugansky maakt zich zorgen over de tanende populariteit van klassieke muziek. “Met heavy metal is meer geld te verdienen.”

Nikolai Luganksy (Foto: Marco Borggreve)

Door Wenneke Savenije

Foto: Marco Borggreve

Zijn toucher is verwant aan het koperkleurige geluid van Rachmaninov. Donker, glanzend en melancholiek. De klank van de Russische pianist Nikolai Lugansky (1972), is onmiskenbaar eigen. 

Persoonlijk geluid

Lugansky: “Ik streef niet bewust naar een persoonlijk geluid. Ik probeer Beethoven juist anders te laten klinken dan Schumann, en Prokofjev weer anders dan Rachmaninov. Maar het specifieke toucher van een pianist wordt ook bepaald door zijn fysieke eigenschappen. Iemand met mollige, zware handen produceert van nature al een warmere klank dan iemand met magere handen en dunne vingers. Voor mij is de klank uiteindelijk het resultaat van je innerlijke verbeeldingskracht.” 

Speelgoedpiano

Het talent van Lugansky kwam aan het licht toen hij als kleuter een speelgoedpiano kreeg. Terwijl zijn vader, een scheikundige uit Moskou, er een melodietje op speelde, werd hij door zijn vijfjarige zoon gecorrigeerd. Lugansky bleek een absoluut gehoor te hebben. Dat vond zijn vader zó imposant, dat hij hem naar de muziekschool in Moskou stuurde. “Het muziekonderwijs aan kinderen was daar, zeker in de jaren tachtig, het beste ter wereld. Dat was mijn grote geluk. Ik werd al vrij snel leerling van Tatiana Nikolayeva, een geweldige pianiste uit de Russisch-romantische school. Haar hele leven bestond uit muziek.” 

Glenn Gould

Als een van de weinigen mocht Nikolayeva het land uit om overal concerten te geven. Als ze terugkwam nam ze altijd platen voor haar leerlingen mee. “Daar was ze heel vrijzinnig in. Haar eigen Bach-spel was uitgesproken romantisch, maar uit Canada nam ze tien video’s mee waarop Glenn Gould zijn Bach speelde. Dat sloeg bij ons in als de bliksem, die Bach klonk zó anders! Nikolayeva was volstrekt anti-authentiek. Ze speelde Bach met pedaal en hekelde de theorieën van de authentieke beweging, die ikzelf vaak ook als sektarisch ervaar.” 

Tsjaikovski Piano Concours

Veel generatiegenoten, waaronder de violisten Maxim Vengerov en Vadim Repin, verlieten rond 1990 de Sovjet Unie. Maar Lugansky bleef in Moskou en won er in 1994 het prestigieuze Tsjaikovski Piano Concours. “Het was als een zonnesteek, een muzikale shock”, schreef een Russische krant over de finale: “Niemand had kunnen denken dat de ziel van deze bescheiden jongeman, zonder pretenties, met zijn ascetische, maar ook poëtische verschijning zo’n vulkaan zou omvatten, die tot uitdrukking kwam in zijn geïnspireerde en resolute beheersing.” 

Haast en jetlags

Tegenwoordig geeft Lugansky jaarlijks ruim honderd concerten over de hele wereld. Hij heeft een hekel aan haasten en jetlags, maar vergeleken bij de armoe en miskenning die Schubert moest trotseren, stellen die ongemakken zijns inziens weinig voor. Als de hectiek van het internationale concertleven hem naar het hoofd stijgt, denkt Lugansky ter relativering aan de slachtoffers van de oorlog. En als hij weer even rust heeft geniet hij met vrouw en drie kinderen van zijn huis in Moskou, waar alles de afgelopen twintig jaar totaal veranderd is. 

Heavy metal

„In de voormalige Sovjet-Unie gold klassieke muziek nog als de allergrootste kunst. Maar tegenwoordig draait alles in Rusland alleen maar om geld. De toenemende desinteresse voor klassieke muziek is volgens mij óók een geldkwestie. Als je kinderen van twee jaar laat kiezen tussen een kamer met Mozart en een kamer met heavy metal, zal het overgrote deel voor Mozart kiezen. Maar de machthebbers doen er alles aan om te zorgen dat het een paar jaar later andersom is.” 

Drugs-effect

Volgens Lugansky werkt hier hetzelfde mechanisme als bij het illegaal verspreiden van drugs. Schoolkinderen krijgen gratis drugs aangeboden, zodat ze later verslaafd zullen raken en veel geld opleveren. Op een klassiek concert worden misschien duizend kaartjes verkocht, terwijl op een popconcert honderdduizenden mensen afkomen. Al weet Lugansky de bossa nova, Queen en Whitney Houston wel te waarderen, zijn leven bestaat voor 99 procent uit klassiek.

Oligarchen

„De oligarchen hebben er financieel alle belang bij om het volk de andere kant op te sturen. En de media maken het publiek wijs dat klassieke muziek elitair is, dat je er alleen maar iets van begrijpt als je het gestudeerd hebt. De waarheid is dat iedereen van klassieke muziek kan genieten. En de tragiek is dat klassiek in het onderwijs, in de kranten en op radio en tv steeds meer uit beeld verdwijnt. Onze kinderen worden tussen hun vijfde en vijftiende jaar bewust geïndoctrineerd met keiharde rotmuziek, omdat daar uiteindelijk beter aan verdiend wordt.”

Dit is een bewerkte versie van een interview met Nikolai Lugansky dat op 20 januari 2010 in NRC Handelsblad verscheen. Op zaterdag 13 januari speelt Lugansky in de Edesche Concertzaal.


Reacties

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit