Logo-concertzaal
Thomas Oltheten - foto Wierd
"Ik heb thuis inmiddels zo'n vijftien fagotten staan. Soms denk ik: ik moet ermee stoppen, maar elke keer komt er weer één bij. Als je je in de historie verdiept, kom je telkens andere instrumenten tegen. En dan denk je: hoe zou dat klinken?"

Thomas Oltheten, Apollo Ensemble

Petr Jiříkovský: "De muziek van Martinů is uniek"

Geschreven door Redactie in Artiesten, Trio Martinů, Petr Jiříkovský, Interviews op 3 juli 2018

"Kent u Martinů niet? Hoe gelukkig moet u zijn om nog zoveel mooie muziek tegoed te hebben!'' Deze woorden van Martinů-kenner Jaroslav Mihule zouden zomaar de slogan van Trio Martinů kunnen zijn. Ruim 25 jaar staat dit Tsjechische ensemble in de eredivisie van klassieke pianotrio's. Onvermoeibaar zetten de drie heren zich in voor de Tsjechische kamermuziek in het algemeen en die van Bohuslav Martinů in het bijzonder. "Martinů's muziek is uniek", vindt Petr Jiříkovský, pianist van Trio Martinů. "Hij schiep een persoonlijke muziekstijl die niet is te vergelijken met die van andere componisten."

Trio Martinu. Foto: Martina Krenkova

Door Jan-Willem van Ree

Foto: Martina Krenkova

Petr Jiříkovský weet waarover hij praat, want als pianist heeft hij inmiddels een jarenlange band met Martinů's muziek opgebouwd. Dit heeft Petr grotendeels te danken aan zijn pianodocent Emil Leichner, die nauwe contacten had met de familie van de componist en al Martinů's pianostukken op cd zette. "In de tijd dat ik aan het conservatorium studeerde, was Leichner met die opnames bezig. Een omvangrijke klus, want het zijn negen cd's geworden. Tijdens die opnames was ik zijn bladomslaander. Je kunt je voorstellen dat ik veel van Martinů's muziek leerde kennen."

Liefde op het eerste gehoor

Naar eigen zeggen dateert Petrs liefde voor de muziek van Martinů uit de tijd vóór het conservatorium. "Als kind schijn ik al een bijzondere affiniteit met zijn muziek te hebben gehad. Mijn moeder vertelde het verhaal dat ik altijd extra mijn oren spitste wanneer zijn muziek klonk. Het was liefde op het eerste gehoor", vertelt hij lachend. "Later probeerde ik het ook na te spelen." Zijn muzikaliteit heeft Petr niet van vreemden, want zijn beide ouders waren professioneel musicus. "Mijn vader was cellist in het Praags Symfonieorkest, mijn moeder gaf pianoles." Ondanks Petrs buitengewone muzikaliteit zag moeder Jiříkovský er geen heil in om haar eigen kind les te geven. "Dat werkt niet. Vreemde ogen zijn beter, vond ze. Daarom werd ik naar de lokale muziekschool gestuurd, waar ik werd klaargestoomd voor het conservatorium."

Trio Martinů

Aan het Praags Conservatorium, waaraan Petr vervolgens studeerde, werd de basis gelegd voor het latere Trio Martinů. "Pavel Šafařík, onze violist kende ik al. Onze ouders waren vrienden, want zijn moeder speelde in hetzelfde orkest als mijn vader. Als kind kwamen we vaak bij elkaar over de vloer." Aanvankelijk vormde Pavel samen met cellist Jaroslav Šafařík en een andere pianist het Academia Trio. Maar toen Petr er in 1993 bij kwam kwam, was het tijd voor een andere naam. "We vonden 'Academia Trio' nog teveel verbonden met het conservatorium terwijl we geen studenten meer waren. Componistennamen als Dvorák en Smetana waren al aan andere pianotrio's vergeven, zodat we uiteindelijk bij Martinů uitkwamen."

Warme band met Nederland

Vanaf de beginjaren onderhoudt Trio Martinů warme banden met Nederland. "Ik herinner me dat we in 1995 voor het eerst in Nederland speelden. We wonnen toen de Eerste Prijs tijdens het Charles Hennen Concours in Heerlen (het tegenwoordige Orlando Concours, red.)." Vanaf 1998 behoort Trio Martinů tot de vaste gasten op de belangrijkste Nederlandse kamermuziekpodia. "Twee jaar geleden maakten we ons debuut in Het Concertgebouw tijdens de Robeco Zomerconcerten; een prachtige avond in de Kleine Zaal. Maar het gaat ons niet om prestige. Hoe ouder we worden, hoe minder we verschil maken tussen plaats en publiek. Het spelen voor een kleine zaal met maar twintig man publiek kan een gevoel van intense verbondenheid geven. Iets wat je vaak mist in een enorme zaal met 1500 man publiek."

Tsjechische volksmuziek

Aan de inmiddels lange lijst van Nederlandse concertpodia kan Trio Martinů vanaf 29 maart 2019 ook de Edesche Concertzaal toevoegen. Hier spelen de drie heren een afwisselend Tsjechisch programma met daarop natuurlijk muziek van Martinů. "We hebben voor zijn Derde Pianotrio gekozen, de meest persoonlijke van de drie. Alles wat zijn stijl uniek maakt, zit erin: van de Franse muziek uit zijn studiejaren in Parijs, tot de Amerikaanse jazz uit de tijd dat hij in ballingschap in de Verenigde Staten woonde." Maar het belangrijkste kenmerk van Martinů's muziek is de verwantschap met de Tsjechische volksmuziek. Petr vervolgt: "Martinů citeert nergens letterlijke volksliedjes, maar toch klinkt zijn muziek door de gebruikte ritmes en bepaalde melodische wendingen op-en-top Tsjechisch; je herkent het direct!"

Een symfonie voor pianotrio

Ook Dvoráks Pianotrio, op. 65 is een groots opgezet kamermuziekwerk. "Met bijna 45 minuten muziek heeft het stuk symfonische proporties. Ik vind het zelf een van zijn beste stukken", vertelt Petr. "Je zou het zelfs een symfonie voor drie instrumenten kunnen noemen. Er zit veel positieve energie in, zoals die prachtige melodieën die je zo mee kunt zingen. Dvoráks leermeester Brahms was altijd een beetje jaloers op Dvorák, juist vanwege die meeslepende melodieën." Samen met Beethovens Kakadu-variaties is het een afwisselend programma geworden. "Met Trio Martinů spelen we graag combinaties van kleurrijke stukken. Dat is ook aantrekkelijk voor het publiek", vindt Petr.

Dirigent

Hoe enthousiast Petr Jiříkovský ook is over Trio Martinů; het is geen voltijdbaan. "Het is moeilijk om te leven van kamermuziek alleen. Iedereen moet er iets naast doen. Pavel en Jaroslav spelen bijvoorbeeld in het Praag Symfonieorkest." Petr heeft buiten Trio Martinů ook een carrière als solo-pianist en dirigent. "Dat dirigeren is iets waar ik tien jaar geleden mee ben begonnen. Ik ben er niet heel actief in, maar ik vind het leuk om te doen." Ook vormt Petr samen met pianist Daniel Wiener een pianoduo met wie hij bij gelegenheid optreedt - "Momenteel bereiden we een concertreis naar China voor," vertelt hij - Maar de meeste tijd naast Trio Martinů gaat op aan lesgeven. Petr is docent aan het Conservatorium van Praag. "Gelukkig is mijn rooster vrij flexibel, zodat ik weg kan wanneer dat nodig is voor het trio!"

Reacties

Blijf op de hoogte!


Ontvang de nieuwsbrief


Contact

Edesche Concertzaal
Amsterdamseweg 9
6711 BE Ede
0318 - 200 214
info@edescheconcertzaal.nl

Logo Edesche Concertzaal wit